Πληροφορίες για τη Νάξο

Ιστορία

Προϊστορικοί χρόνοι. Αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν την ύπαρξη μιας αναπτυγμένης κοινωνίας, ήδη από την 4η χιλιετία π.Χ. Από τότε η Νάξος κατοικείται συνεχώς.
Εποχή του χαλκού ( 3200-1100 π.Χ.). Η Νάξος παρουσιάζεται δυναμικά στο χώρο του Αιγαίου την 3η χιλιετία π.Χ. σαν σημαντικό κέντρο του λεγόμενου "Κυκλαδικού Πολιτισμού". Τα ευρήματα των ανασκαφών εκείνης της ιστορικής περιόδου, εκτίθενται στο αρχαιολογικό
Στην αυγή της 2ης χιλιετίας π.Χ. την σκυτάλη της ναυτικής κυριαρχίας στο Αιγαίο παίρνουν οι Μινωίτες, για να την παραδώσουν με την σειρά τους, στα μέσα της χιλιετίας, στους Μυκηναίους. Το κέντρο βάρους των εξελίξεων μετατοπίζεται στα Μυκηναϊκά κέντρα της κυρίως Ελλάδας που χρησιμοποιούν τις Κυκλάδες σαν γέφυρες για την εξάπλωσή τους προς την Ανατολή. Ένα τμήμα της Μυκηναϊκής πρωτεύουσας της Νάξου (1300 π.Χ.), αποκαλύφθηκε κάτω από την πλατεία της μητρόπολης, στη Χώρα Επιτόπιο Μουσείο της Μητρόπολης).
Γεωμετρική εποχή (1100-700π.Χ.). Στα χρόνια που ακολουθούν η Νάξος εποικίζεται από Ίωνες και αρχίζει για το νησί μία μεγάλη περίοδος ανάπτυξης.
Αρχαϊκή εποχή (700-480 π.Χ.). Η ανάπτυξη κορυφώνεται τους Αρχαϊκούς χρόνους (7ος - 6ος αι. π.Χ.) και συνοδεύεται από την άνθηση των τεχνών, ιδιαίτερα της γλυπτικής και της αρχιτεκτονικής. Σε αυτό βοήθησε ο πλούτος του υπεδάφους της Νάξου, το άφθονο μάρμαρο εξέχουσας ποιότητας που ήταν η πρώτη ύλη και η σμύριδα που χρησίμευε για την τελική λείανση των έργων. Η γλυπτική της Αρχαϊκής εποχής αντιπροσωπεύεται στη Νάξο από τους δύο υπερμεγέθεις μισοτελειωμένους Κούρους, τον Κούρο των Μελάνων και τον Κούρο του Απόλλωνα. Η αρχαιολογική έρευνα αποκάλυψε επίσης στην ύπαιθρο της Νάξου, δύο πολύ σημαντικά ιερά των Αρχαϊκών χρόνων, το Ιερό των Υρίων, νότια της Χώρας, στη θέση Λιβάδι και το Ιερό του Γύρουλα, κοντά στο χωριό Σαγκρί. Στην ίδια εποχή ( 6ος αι. π.Χ.) ανήκει και ο μεγάλος ναός του Απόλλωνα (Πορτάρα), στο νησάκι Παλάτια, στην άκρη του λιμανιού. Το 490 π.Χ. η Νάξος καταστράφηκε από τους Πέρσες.
Κλασική εποχή (480-323 π.Χ.). Μετά την οριστική συντριβή ήττα των Περσών από τους Έλληνες, η Νάξος γίνεται μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας
Ελληνιστική εποχή (323- 41 π.Χ.). Στους Ελληνιστικούς χρόνους ανήκει, ένα σπουδαίο μνημείο της Νάξου, ο «Πύργος του Χειμάρρου», κοντά στο χωριό Φιλώτι. Ένας άλλος αρχαίος πύργος είναι ο«Παλαιόπυργος της Πλάκας», ανάμεσα στο χωριό Τρίποδες και την παραλία της Πλάκας.
Ρωμαϊκή εποχή (41 π.Χ -330 μ.Χ.). Το 41 π.Χ. η Νάξος έγινε ρωμαϊκή επαρχία και χρησιμοποιήθηκε έκτοτε σαν τόπος εξορίας.
Βυζαντινή εποχή (330-1207 μ.Χ.). Η έλευση του Χριστιανισμού (4ος αι. μ.Χ.) βρίσκει τη Νάξο σε περίοδο αφάνειας. Πολλές εκκλησίες κτίστηκαν πάνω σε αρχαία ιερά. Σήμερα οι εκκλησίες στη Νάξο ξεπερνούν τις πεντακόσιες. Η Παναγία η Δροσιανή, κοντά στο χωριό Μονή και η Παναγία η Πρωτόθρονη, στο χωριό Χαλκί, αποτελούν σημαντικά μνημεία της Παλαιοχριστιανικής περιόδου. Στους ύστερους Βυζαντινούς χρόνους ανήκει χρονολογικά και το οχυρωμένο μοναστήρι του Φωτοδότη Χριστού, έξω από το χωριό Δανακός. Την ίδια περίοδο οι Βυζαντινοί κτίζουν κάστρα. Ένα τέτοιο κάστρο ήταν και το Κάστρο του Καλόγερου, κτισμένο στην κορυφή χαμηλού αλλά εξαιρετικά δύσβατου βουνού, στη βόρεια άκρη του νησιού. Στα δυτικά του κεντρικού λεκανοπέδιου, βρίσκεται το Απάνω Κάστρο. Στη κεντρική Νάξο βρίσκεται και το Κάστρο του Απαλίρου, κτισμένο στην κορυφή απότομου βουνού. Στους πρόποδές του βρισκόταν η πρωτεύουσα της Βυζαντινής Νάξου.
Λατινοκρατία (1207-1566 μ.Χ). Το 1207 ο Μάρκος Σανούδος, αποβιβάζεται με τους άντρες του στον όρμο της Αγιασσού, και μετά από πολιορκία κατακτά το νησί. Διαδοχικά κατακτά και άλλα 18 νησιά του Αιγαίου, ιδρύει το Δουκάτο του Αιγαίου με έδρα τη Νάξο, και επιβάλει την φεουδαρχία. Μεταφέρει την πρωτεύουσά του, από το κάστρο του Απαλίρου, στη θέση της σημερινής Χώρας. Στο λόφο που αποτελεί την φυσική ακρόπολη της πόλης, ο Σανούδος, έκτισε το Κάστρο της Χώρας χρησιμοποιώντας υλικά από την αρχαία πόλη. Οι άρχοντες έκτισαν στην ύπαιθρο τους πύργους τους (ενετικοί πύργοι) είτε για θερινή κατοικία είτε για προστασία σε περίπτωση πειρατικών επιδρομών. Νεότεροι πύργοι (17ος αι.) είναι ο Πύργος της Αγιάς (καταστράφηκε τα τελευταία χρόνια από πυρκαγιά) στις βόρειες ακτές της Νάξου, και ο πύργος-μοναστήρι της Παναγίας της Υψηλοτέρας, έξω από το χωριό Γαλήνη.
Τουρκοκρατία (1537 1566 -1829μ.Χ). Η Νάξος παρέμεινε υπόδουλη στους Τούρκους μέχρι το 1829, ημερομηνία κατά την οποία εντάχτηκε στο ελληνικό κράτος.
Νεότεροι χρόνοι. Μνημείο της νεότερης ιστορίας του νησιού αποτελούν τα σμυριδωρυχεία, στην ανατολική πλευρά του νησιού στο δρόμο προς τον Λυώνα. Τα γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα της Νάξου δίνουν στο νησί οικονομική αυτάρκεια. Οι τουριστικές υποδομές σχεδιάζονται στη Νάξο ουσιαστικά την δεκαετία του '80.


Αξιοθέατα

Η Χώρα της Νάξου είναι η πρωτεύουσα, το διοικητικό κέντρο και το κύριο λιμάνι του νησιού. Προσφέρει όλες τις σύγχρονες ανέσεις χειμώνα-καλοκαίρι. Πολλά μνημεία και εξυπηρετήσεις μέσα στη Χώρα όπως η Πορτάρα, ο αρχαιολογικός χώρος της Γρόττας και το Ενετικό Κάστρο μαρτυρούν το παρελθόν της πόλης. Στη Χώρα βρίσκεται το Αρχαιολογικό Μουσείο και η Μουσειακή λαογραφική συλλογή του Βασίλη και της Κάθριν Κουτελιέρη της Νάξου. Τις καλοκαιρινές μέρες, ο κόσμος συγκεντρώνεται στην παραλία του Αϊ Γιώργη (εκτεταμένη πλαζ στη νότια πλευρά της Χώρας) ωστόσο πολλοί είναι αυτοί που προτιμούν την παραλία της Γκρόττας, στη βόρεια πλευρά της Χώρας, κοντά στο λιμάνι. Στην αγορά της Χώρας θα βρείτε όλα τα τοπικά προϊόντα, είδη λαϊκής τέχνης, ρούχα, κοσμήματα. Στα δεκάδες εστιατόρια και μεζεδοπωλεία, θα γευθείτε την ελληνική και τοπική κουζίνα. Όσο για την νυχτερινή διασκέδαση, υπάρχουν μαγαζιά για κάθε ηλικία και προτίμηση. Η Χώρα συνδέεται με τακτική συγκοινωνία με όλα τα χωριά και τις παραλίες της Νάξου.
Το Χαλκί, στο κέντρο του λεκανοπέδιου της Τραγέας, είναι το παλιό οικονομικό κέντρο του νησιού και μέχρι πρόσφατα έδρα του δήμου Δρυμαλίας. Η περιοχή αυτή, στο κέντρο της Νάξου, είναι κατάφυτη από ελιές και οπωροφόρα δένδρα και αποτελεί από την αρχαιότητα το πιο πλούσιο και εύφορο κομμάτι του νησιού. Γύρω από το Χαλκί, ανάμεσα στα δένδρα, ξεπροβάλλουν τα χωριά της Τραγέας: Καλόξυλος, Ακάδημοι, Χείμαρρος, Τσικαλαριό, Δαμαριώνας, Δαμαλάς. Η περιοχή αποκαλείται " Μυστράς των Κυκλάδων" εξ αιτίας του μεγάλου αριθμού των εκκλησιών της (χρονολογούνται από τον 6ο μέχρι τον 14ο αιώνα).
Δαμαριώνας. Αυτό το χωριό έχει όμορφα παλιά αρχοντικά, πολλά από τα οποία σήμερα αναπαλαιώνονται. Οι κάτοικοί του ασχολούνται με την ελαιοκαλλιέργεια, την γεωργία και την κτηνοτροφία. Στο κέντρο του χωριού βρίσκεται η πολύ παλαιά εκκλησία της Μεταμορφώσεως, με γλυπτό ξύλινο τέμπλο και παλαιές εικόνες.
Δαμαλάς. Μικρό γραφικό χωριουδάκι με λίγους μόνιμους κατοίκους. Αξίζει να επισκεφθείτε το αναπαλαιωμένο παραδοσιακό ελαιοτριβείο του Δαμαλά και το παραδοσιακό εργαστήρι αγγειοπλαστικής, στην είσοδο του χωριού.
Μονή. Το χωριό είναι κτισμένο σε πλαγιά, με θέα στο λεκανοπέδιο της Τραγέας. Πήρε το όνομά του από τον παλαιοχριστιανικό ναό της Παναγίας της Δροσιανής που άλλοτε ήταν μοναστήρι. Τα υφαντά του χωριού είναι ονομαστά.
Κινίδαρος. Όμορφο χωριό, ονομαστό για τα κτηνοτροφικά του προϊόντα, αλλά και για τις γιορτές και τα πανηγύρια του. Κοντά στον Κινίδαρο βρίσκεται η πηγή απ΄ όπου υδρεύεται η Χώρα. Στην περιοχή υπάρχουν λατομεία μαρμάρου. Τα καλοκαιρινά βράδια, στις ταβέρνες του χωριού στήνονται συχνά γλέντια με τοπικούς οργανοπαίκτες και μουσικούς.
Μέλανες. Το χωριό είναι κτισμένο σε εύφορη κοιλάδα. Υπάρχουν τρεχούμενα νερά που παλαιότερα κινούσαν τους, εγκαταλειμμένους σήμερα, νερόμυλους. Στην κοιλάδα των Μελάνων βρίσκονται και τα μικρότερα χωριουδάκια Κουρουνοχώρι και Μύλοι. Ο πύργος του Φραγκόπουλου, στο Κουρουνοχώρι, θυμίζει ότι η περιοχή αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα Φέουδα της Νάξου την εποχή της Λατινοκρατίας. Κοντά στις Μέλανες, στη θέση Φλεριό, βρίσκεται ξαπλωμένος στην άκρη ενός περιβολιού, ο ένας από τους δύο αρχαϊκούς Κούρους της Νάξου.
Ποταμιά. Πρόκειται ουσιαστικά για τρία μικρά χωριουδάκια (Άνω, Μέση και Κάτω Ποταμιά), κτισμένα κατά μήκος καταπράσινης κοιλάδας, ανάμεσα σε περιβόλια με φρουτόδενδρα. Παλαιοί νερόμυλοι δίνουν ένα ξεχωριστό χρώμα. Η περιοχή είναι ιδανική για περιπάτους.
Σαγκρί. Είναι κτισμένο σε εύφορο οροπέδιο με ελιές, 11 χλμ. Ν.Α. της Χώρας. Η ευρύτερη περιοχή παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον και έχει πολλά αξιοθέατα όπως το μοναστήρι-πύργος του Τίμιου Σταυρού –Πύργος Μπαζαίου (17ου αι.) που αναστηλώθηκε πρόσφατα και φιλοξενεί τις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Νάξου, το μοναστήρι του Αγίου Ελευθερίου, τις βυζαντινές εκκλησίες του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Αρτεμίου (8ος αι.) που κτίστηκε την περίοδο της εικονομαχίας και τον πύργο του Σομαρίπα, στο Κάτω Σαγκρί. Νότια του χωριού, στη θέση Γύρουλας, βρίσκεται ο αρχαϊκός ναός της θεάς Δήμητρας.
Φιλώτι. Μετά την Τραγαία, ο δρόμος ανηφορίζει προς τον Ζα, το ψηλότερο βουνό των Κυκλαδων (1004 μ.) και συναντά το χωριό Φιλώτι κτισμένο αμφιθεατρικά στους πρόποδες του βουνού . Είναι το μεγαλύτερο χωριό της Νάξου με έντονη ζωή και δραστηριότητα. Έχει εστιατόρια, καφενεία, μπαρ, καταστήματα, τράπεζες. Η εκκλησία του χωριού, η Παναγία η Φιλωτίτισσα, είναι από τις ωραιότερες της Νάξου, με σπάνιες εικόνες, μαρμάρινο τέμπλο και γλυπτό καμπαναριό. Αξίζει ακόμα να επισκεφθείτε τον πύργο του Μπαρότση. Από το Φιλώτι ξεκινάει δρόμος που καταλήγει στον πύργο του Χειμάρρου και στον Καλαντό, το νοτιώτερο και πιο απάνεμο όρμο του νησιού, με λιμενικές διευκολύνσεις.
Δανακός. Μικρό χωριό, κτισμένο στο βάθος μιας χαράδρας, με άφθονα νερά που παλαιότερα κινούσαν νερόμυλους. Κοντά στο χωριό, σε μία υπέροχη τοποθεσία βρίσκεται το μοναστήρι του Φωτοδότη, το παλαιότερο μοναστήρι της Νάξου. Από την εκκλησία της Αγίας Μαρίνας που βρίσκεται στην διακλάδωση του δρόμου προς τον Δανακό, ξεκινάει μονοπάτι προς την κορυφή του Ζα (1004 μ).
Η Απείρανθος είναι κτισμένη, σε υψόμετρο 600 μέτρων, στους πρόποδες του βουνού Φανάρι. Την λένε και "Μαρμάρινο Χωριό". Διατηρεί μια ξεχωριστή αρχιτεκτονική μορφή από την εποχή της Λατινοκρατίας. Η Απείρανθος ξεχωρίζει από τα άλλα χωριά της Νάξου στο γλωσσικό ιδίωμα, τα ήθη και έθιμα. Οι κάτοικοί της, στην πλειοψηφία τους, ήρθαν από τα ορεινά χωριά της Κρήτης τον 17ο αιώνα. Φημίζεται για την κλίση των ανθρώπων της προς την ποίηση και γενικότερα τις τέχνες. Οι γυναίκες είναι ιδιαίτερα ικανές στην τέχνη της υφαντικής. Εντυπωσιακός είναι ο πύργος του Ζευγώλη (17ου αι.), κτισμένος πάνω σε βράχο, στην είσοδο του χωριού. Στα καφενεία και τις ταβέρνες του χωριού θα δοκιμάσετε το μοναδικό, διάσημο κρασί της ορεινής Νάξου. Στην ευρύτερη περιοχή, υπάρχουν αξιόλογες βυζαντινές εκκλησίες. Αξίζει να επισκεφθείτε τα 4 ενδιαφέροντα μουσεία:
• Το Αρχαιολογικό Μουσείο,
• το Γεωλογικό Μουσείο Απειράνθου,
• το Λαογραφικό Μουσείο Απειράνθου και
• το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απειράνθου.
Κεραμωτή. Είναι κτισμένη στο βάθος λαγκαδιάς. Εκτός από το κρασί, φημίζεται για το μέλι της. Στον κεντρικό δρόμο, στο ύψος της Κεραμωτής, βρίσκεται η εκκλησία του Σταυρού. Από το σημείο αυτό είναι ορατές και οι ανατολικές και οι δυτικές ακτές του νησιού.Το πέτρινο γεφύρι του χωριού σκιάζει μια ωραιότατη πέργκολα.
Κόρωνος. Είναι κτισμένη σε κοιλάδα, στους ανατολικούς πρόποδες του βουνού Κόρωνος, σε υψόμετρο 540 μ. Όμορφο, γραφικό χωριό, με έντονο νησιώτικο χρώμα. Παλαιότερα οι κάτοικοί της, στην πλειοψηφία τους, ασχολούνταν στα σμυριδωρυχεία της περιοχής. Με την ανακάλυψη της τεχνητής σμύριδας και το κλείσιμο των ορυχείων, πολλοί άνθρωποι μετακινήθηκαν στην Αθήνα. Στα καφενεία και τις ταβέρνες του χωριού θα δοκιμάσετε το μοναδικό, διάσημο κρασί της ορεινής Νάξου Και εκλεκτά ντόπια κρέατα κοκόρια και ντόπιους μεζέδες. Έξω από το χωριό η εκκλησία της Παναγίας της Αργοκοιλιώτισσας, συγκεντρώνει κάθε χρόνο στο πανηγύρι της χιλιάδες προσκυνητές (πρώτη Παρασκευή μετά το Πάσχα).
Σκαδό. Όμορφο ορεινό χωριό, κτισμένο σε πλαγιά με αμπέλια. Σε μικρή απόσταση από την Κόρωνο, τα αμφιθεατρικά κτισμένα σπίτια του θυμίζουν τα χρόνια της ευμάρειας των κατοίκων, κατά την εποχή της εκμετάλλευσης των σμυριδωρυχείων. Το χωριό κυκλώνει πλούσια ορεινή βλάστηση (κυρίως πουρνάρια). Μετά το χωριό μια μαρμάρινη αναμνηστική στήλη με εκατοντάδες ονόματα θυμίζει στους περαστικούς τα θύματα της ασιτίας κατά τον Ιιο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Γαλανάδο. Όμορφο γραφικό χωριό, κτισμένο στον κεντρικό δρόμο προς την Τραγέα σε απόσταση 8 χλμ. από την Χώρα. Οι κάτοικοί του είναι κυρίως αγρότες και κτηνοτρόφοι. Έξω από το χωριό υψώνεται ο ενετικός πύργος του Μπελόνια και δίπλα του η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη (δίκλιτη).
Γλινάδο. Ζωντανό χωριό με αγορά, ταβέρνες και ανεπτυγμένη κτηνοτροφία. Στην είσοδο του χωριού η εκκλησία του Αγίου Νικοδήμου, προστάτη της Νάξου. Μέσα στον Κάμπο, ανάμεσα στο Γλινάδο και την θάλασσα, στη θέση Ύρια, βρέθηκε ο αρχαϊκός ναός του Διονύσου (7ος αι. π.Χ.).
Αγερσανί. Χωριό με όμορφα σπίτια και φροντισμένες αυλές. Αξίζει να επισκεφθείτε την εκκλησία του Άγίου Σπυρίδωνα. Γύρω από το χωριό, χωμένα μέσα στον κάμπο υπάρχουν πολλά ξωκλήσια και το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου.
Τρίποδες. Όμορφο χωριό με πλακοστρωμένους δρόμους και εγκαταλειμμένους ανεμόμυλους. Στην είσοδο του χωριού, η εκκλησία της Παναγίας με παλιό ξυλόγλυπτο τέμπλο και σπάνιες εικόνες. Στο χωματόδρομο που συνδέει το χωριό με την παραλία της Πλάκας υπάρχουν τα ερείπια του Παλαιόπυργου της Πλάκας.
Εγγαρές. Όμορφο, καταπράσινο χωριό στα ανατολικά της κοιλάδας των Εγγαρών (8 χλμ. βορειοανατολικά της Χώρας). Αξίζει να επισκεφθείτε το Ελαιοτριβείο Εγγαρών, τον πύργο του Πραντούνα και το μοναστήρι της Φανερωμένης. Στην ευρύτερη περιοχή έχουν δημιουργηθεί δύο φράγματα, το φράγμα των Εγγαρών και το φράγμα της Φανερωμένης. Αξιοθέατο αποτελεί και το παλιό πέτρινο δίτοξο γεφύρι στο ποτάμι Ξεροταγάρι.
Γαλήνη. Μικρό χωριουδάκι με όμορφα σπίτια, κτισμένο στη κοιλάδα των Εγγαρών (7 χλμ. βορειοανατολικά της Χώρας). Ανάμεσα στο χωριό και την παραλία του Αμίτη υψώνεται ο πύργος-μοναστήρι της Υψηλοτέρας που αποτελούσε ορμητήριο και καταφύγιο των αγροτών της περιοχής, κατά την Λατινοκρατία.



Παραλίες

Άγιος Γεώργιος: Είναι η πιο δημοφιλής και πολυσύχναστη παραλία της Χώρας. Αμμουδιά με ρηχά νερά, προστατευμένη από τους ανέμους, ιδανική για παιδιά. Λειτουργεί οργανωμένο αθλητικό κέντρο με σύγχρονο εξοπλισμό για όλα τα θαλάσσια σπορ. Υπάρχουν ταβέρνες και παραλιακά μπαράκια.
Άγιος Προκόπης: Πασίγνωστη και οργανωμένη τουριστικά παραλία, με μαγαζιά κάθε είδους. Η παραλία του Άγιου Προκόπη έχει χοντρόκοκκη άμμο και πεντακάθαρα διάφανα νερά. Υπάρχει δυνατότητα για θαλάσσια σπορ. Συνδέεται με την Χώρα με τακτική συγκοινωνία (λεωφορεία κάθε 20 λεπτά από το πρωί μέχρι αργά το βράδυ, τους καλοκαιρινούς μήνες).
Αγία Άννα: Η ατέλειωτη αμμουδιά της Αγίας Άννας αποτελεί συνέχεια της παραλίας του Άγιου Προκόπη. Έχει μεγάλη τουριστική ανάπτυξη. Υπάρχει δυνατότητα για θαλάσσια σπορ. Χαρακτηριστικό της Αγίας Άννας το δάσος με τους σπάνιους κέδρους που φύονται μέσα στην άμμο.
Πλάκα: Μια μεγάλη αμμουδιά (4 χλμ.) η οποία αποτελεί συνέχεια της παραλίας της Αγίας Άννας. Ένας χωματόδρομος χωρίζει την παραλία από τον κάμπο που καταλήγει σ' αυτή. Κατά μήκος του υπάρχουν ταβέρνες και μπαράκια.
Μικρή Βίγλα: Ουσιαστικά πρόκειται για δύο υπέροχες αμμουδιές, της Μικρής Βίγλας και της Παρθένου, που χωρίζονται από τον βράχο της Μικρής Βίγλας. Η παραλία της Παρθένου, έχει καθιερωθεί σαν τόπος συνάντησης των φίλων της ιστιοσανίδας από όλο τον κόσμο. Υπάρχουν λίγες ταβέρνες, mini markets &ambr; τουριστικό γραφείο.
Καστράκι: Μεγάλη παραλία μήκους 3 χλμ. με λευκή ψιλή άμμο. Στον ομώνυμο οικισμό υπάρχουν λίγες ταβέρνες.
Άλυκό: Εξωτική ατμόσφαιρα με αμμόλοφους και δάσος από κέδρους. Δεν είναι ιδιαίτερα πολυσύχναστη. Στην περιοχή υπάρχουν ταβέρνες.
Πυργάκι: Εδώ καταλήγει ο παραλιακός δρόμος που ξεκινά από την Χώρα και κατευθύνεται νότια. Αμμόλοφοι, κέδροι και απόλυτη ηρεμία. Υπάρχουν ταβέρνες.
Αγιασσός: Αμμουδιά με ρηχά πεντακάθαρα νερά. Η πρόσβαση στην παραλία αυτή, επιτέλους λόγω του νέου αυτοκινητόδρομου, είναι πλέον αρκετά άνετη. Υπάρχει μικρός οικισμός με ταβέρνες.
Απόλλωνας: Όμορφος παραλιακός οικισμός ψαράδων, κτισμένος σε όρμο στην βορειοανατολική ακτή της Νάξου. Έχει τουριστικές υποδομές και συνδέεται με την Χώρα με καινούργιο παραλιακό δρόμο. Έχει μεγάλη παραλία που συνδυάζει άμμο και βότσαλο και παραθαλάσσια ταβερνάκια. Πολύ κοντά στην είσοδο του χωριού βρίσκεται ο Κούρος του Απόλλωνα.
Λυώνας: Θα φτάσετε στον Λυώνα ακολουθώντας έναν κατηφορικό, φιδωτό δρόμο που ξεκινάει έξω από την Κόρωνο. Στη διαδρομή φαίνονται οι στοές των σμυριδωρυχείων. Η παραλία του Λυώνα, στον ομώνυμο όρμο, στις ανατολικές ακτές της Νάξου, έχει τεράστια βότσαλα και βαθιά πεντακάθαρα νερά. Υπάρχει μικρός οικισμός με παραθαλάσσια ταβερνάκια.
Μουτσούνα: Γραφικός παραλιακός οικισμός, με όμορφες αμμουδιές και γραφικά ταβερνάκια πάνω στο κύμα, στις ανατολικές ακτές της Νάξου. Είναι το κυριότερο φυσικό λιμάνι του νησιού στην ανατολική ακτή και απέχει από την Χώρα 38 χλμ. Στη Μουτσούνα φτάνουμε ακολουθώντας έναν κατηφορικό, φιδωτό δρόμο που ξεκινάει έξω από το χωριό Απείρανθος.
Ψιλή Άμμος: Αμμόλοφοι, δάσος με κέδρους και ειδυλλιακή ατμόσφαιρα. Εδώ θα φτάσετε ακολουθώντας τον παραλιακό ασφαλτόδρομο που ξεκινάει από την Μουτσούνα και κατευθύνεται νότια.
Καλαντός: Στο νοτιότερο άκρο της Νάξου, υπέροχη αμμουδιά, προστατευμένη από τους ανέμους. Υπάρχουν εκδρομικά καραβάκια που οργανώνουν ημερήσιες κρουαζιέρες για να γνωρίσετε το Καλαντό. Ο δρόμος ξεκινάει έξω από το χωριό Φιλώτι. Αν αποφασίσετε να πάτε μόνοι σας, πάρτε μαζί σας προμήθειες. Λειτουργεί καντίνα.
Αμπράμ: Μικρή αμμουδιά με πεντακάθαρα, ζεστά νερά (πιθανώς εξ αιτίας κάποιου θαλάσσιου ρεύματος), στις βορειοδυτικές ακτές της Νάξου, εκτεθειμένη όμως στους βόρειους ανέμους. Υπάρχει μικρός οικισμός και ταβέρνα.
Αμίτη: Εδώ καταλήγει ο δρόμος που ξεκινάει από το χωριό Γαλήνη. Μεγάλη, κατάλευκη αμμουδιά, χωρίς πολυκοσμία. Προσοχή στα παιδιά γιατί υπάρχουν θαλάσσια ρεύματα.


ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Στη Νάξο, οι φιλικοί και φιλόξενοι κάτοικοι κερδίζουν τον επισκέπτη με τις παραδόσεις, τα ήθη και έθιμά τους.

Στα χωριά επιβιώνουν ακόμη στοιχεία της Διονυσιακής λατρείας, τα οποία γίνονται εμφανή ιδιαίτερα τις Απόκριες. Την "Κρεατινή" Κυριακή εμφανίζονται στους δρόμους οι "Κουδουνάτοι". Πρόκειται για νέους με προσωπίδες, οι οποίοι φορούν κάπα με κουκούλα, έχουν μια σειρά από κρεμασμένα κουδούνια γύρω από τη μέση και από το στήθος και χορεύουν προκαλώντας έτσι έντονο θόρυβο. Οι ντόπιοι, κατά το έθιμο, τους κερνούν αυγά.

Την Καθαρά Δευτέρα βλέπουμε τους "φουστανελλάτους", νέους στολισμένους, χωρίς προσωπίδες, οι οποίοι παίζουν βιολιά.

Οι καθημερινές ανάγκες των Ναξιωτών, από παλιά μέχρι σήμερα, μετατρέπονταν σε πανηγύρι. Όταν έπρεπε να σφάξουν τα οικόσιτα γουρούνια, φίλοι και συγγενείς συγκεντρώνονταν στις αυλές των σπιτιών, έπιναν και διασκέδαζαν, ενώ παράλληλα επεξεργάζονταν το χοιρινό κρέας για κατανάλωση και αποθήκευση.

Το βράδυ της 23ης Ιουνίου οι κάτοικοι της Νάξου καίνε γαϊδουράγκαθα. Με τελετουργίες όπως το πέρασμα από τρία στενά και τρεις εκκλησίες, το ζύμωμα και τη κατανάλωση αρμυρού ψωμιού, οι νέοι και νέες βλέπουν τάχα στον ύπνο τους ποια ή ποιόν θα παντρευτούν ο οποίος θα ήταν αυτός ή αυτή που θα τους προσέφερε νερό.

Άλλο τελετουργικό έθιμο είναι όλος ο κύκλος εργασιών ο σχετικός με το σταφύλι, δηλαδή ο τρύγος, το πάτημα και η διαδικασία παρασκευής της ρακής, τα λεγόμενα "χατζανέματα" (eau-de-vie).

Το Πάσχα το γιορτινό τραπέζι περιλαμβάνει αρνί γεμιστό με μπαχαρικά, συκωταριά και τυρί. Η μουσική, ο χορός και τα τραγούδια της Νάξου έχουν διαδοθεί σε ολόκληρη την Ελλάδα. Οι στίχοι των τραγουδιών μοιάζουν πολύ με εκείνους των Κρητικών μαντινάδων. Οι Ναξιώτες, έχοντας μια έμφυτη ποιητική ικανότητα, συνηθίζουν να αυτοσχεδιάζουν και να ομοιοκαταληκτούν τους στίχους των τραγουδιών τους. Φτιάχνουν τραγούδια για τους γάμους, τον ξενιτεμό, επίσης νανουρίσματα, κάλαντα και μοιρολόγια.

Στον Πύργο Μπαζαίου –Φεστιβάλ Νάξου, κάθε υψηλή περίοδο (Ιούλιος –Αύγουστος) οργανώνονται Μουσικές βραδιές, Θεατρικές παραστάσεις &ambr; εκθέσεις εικαστικών σε συνεργασία με υπερτοπικούς φορείς (Μουσείο Μπενάκη, Γαλλικό Ινστιτούτο, Νορβηγικό Ινστιτούτο κλπ.). Το Πρόγραμμα των ετήσιων εκδηλώσεων αναγγέλλεται έγκαιρα κάθε χρόνο (www.naxosfestival.com).

Στη Νάξο συναντάμε πολλά παραδοσιακά πανηγύρια όπως αυτά της Ζωοδόχου Πηγής στην Αργοκοιλιώτισσα, της Αγίας Τριάδος στο Γαλανάδο, του Αγίου Γεωργίου στον Κινίδαρο, του Αγίου Νικοδήμου.